Generaal Winkelman kreeg in februari 1940 een militaire erfenis, waarvan de wortels in de eerste wereldoorlog lagen, waarmee hij Nederland moest verdedigen. Ervan overtuigd was hij, dat de dreiging uit het oosten kwam.
Om redenen, o.a. omdat bewapening en (on)geoefendheid een operatief optreden uitsloten, koos hij voor een defensief optreden. Met defensieve stellingen die in zijn plan ontruimt konden worden en stellingen die tot de laatste man verdedigd dienden te worden. De uiterste en laatste stelling zou de Vesting Holland met een concentratie van troepen zijn. Hoelang zou de Vesting Holland het volhouden? Speculaties daarover van toen waren ook niet eenduidig. Van een week tot enkele maanden dacht men. 

Dat generaal Winkelman, en met hem Van Kleffens (Bu.Z.), rekening hielden met de mogelijkheid dat Nederland het niet alleen zou redden tegen de overvallers uit het oosten bleek al vroeg na zijn aantreden. 
Hij nam buiten de regering om maatregelen om bij een Duitse inval Engeland, België en Frankrijk direct om militaire hulp te vragen. Die hulp calculeerde hij in bij zijn verdedigingsplan. Belgen of Fransen zouden in Brabant de oprukkende Duitsers in het onverdedigde gat tussen de Belgische verdediging en de Peel-Raam stelling moeten tegenhouden ter bescherming van de Vesting Holland. Vermoedelijk, geheel tegen het neutraliteitsprincipe in, waren er meer leden van het kabinet op de hoogte van de plannen van Winkelman om de geallieerden bij voorbaat te rekenen tot bondgenoten.
Uit deze opzet blijkt dat het Nederlandse leger bij een Duitse inval zo lang mogelijk de Vesting Holland vast diende te houden en tijd te rekken tot er hulp kwam van de geallieerden. Een ander plan was er niet: het kon niet anders!

Waren die stappen aan de Geer bekend geweest, dan zouden zij hem van het laatste restje van zijn slaap beroofd hebben.

De sterkte van het Nederlandse leger heeft bij de besluitvorming van de overvallers, of Nederland al dan niet moest worden veroverd, geen rol gespeeld. De vijand viel aan met de 18e Armee als hoofdmacht richting Vesting Holland, met aan het hoofd de 9e pantserdivisie en een speerpunt ten noorden daarvan richting Grebbeberg door het 10e Armeekorps, waarbij de spits werd afgebeten door een gemechaniseerde divisie.
Om de pantserdivisie een doortocht over de diverse bruggen naar de Vesting Holland te garanderen waren parachutisten afgeworpen om deze bruggen te veroveren en daarmee van voortijdige vernieling te behoeden. Ook werden er parachutisten om Den Haag afgeworpen om de vliegvelden daaromheen in te nemen. Dit laatste was een politieke actie om de koningin en de regering vast te zetten.

Met het misdadig bombardement op Rotterdam - het was een beslissing van de nazi's, niet van de Wehrmacht - in de middag van 14 mei en de bedreiging van de overvallers dit te herhalen met Utrecht had de oorlog een punt bereikt waarop voortzetting "onnodig bloedvergieten" zou betekenen. Winkelman capituleerde.

**

Met een krijgsmacht die geen gevolgen had ondervonden van de jaren '20 en '30 was het niet anders gelopen gezien de sterkte van de Duitse legers. Zeker, de strijd had langer geduurd, met meer doden en gewonden aan burger en militaire zijde, met meer onvermijdelijke verwoestingen en vernielingen door de nazihorde. Maar uiteindelijk had Nederland het hoofd moeten buigen.

Gesteld dat men wél tijdig een modern en goed geoefend leger geformeerd zou hebben die de indringers van repliek kon dienen - zo een leger kon Nederland alleen al qua aantallen niet op de been brengen zonder het openbare leven totaal te ontwrichten  -  was Nederland waarschijnlijk aan de kosten van zo'n leger ten onder gegaan. 

**

Ook moet 70 jaar later worden vastgesteld dat Nederland de strijd niet oneervol heeft verloren en dat we diep respect moeten hebben voor de grote aantallen dienstplichtigen in alle rangen die standhielden en in een aantal gevallen daar de hoogste prijs voor betaalden.
Met opgeheven hoofd kan gezegd worden: ja, we zijn de strijd aangegaan.

**

Na de oorlog is het neutraliteitsprincipe niet geheel verlaten. Men was er van overtuigd geraakt dat de verdediging van Nederland in bondgenootschappelijk verband diende te geschieden. Op 4 april 1949 sloot Nederland zich aan bij de NAVO die onder de paraplu van de Verenigde Staten onze neutraliteit waarborgde. 
Het doel van het bondgenootschap zoals het geschreven stond was:

• Beveiliging van de vrijheid der deelnemers, van hun gemeenschappelijk erfdeel en hun beschaving, welke zijn gebaseerd op de beginselen van de democratie, persoonlijke vrijheid en de heerschappij van het recht.

Kort gezegd houdt dit in: 'Een aanval op een van de landen, is een aanval op alle deelnemers!'

Het Atlantisch bondgenootschap is feitelijk na 9-11 door de de Bush regering opgezegd en daarmee is onze nationale veiligheid - onze neutraliteit - niet meer gegarandeerd. Het toen zittende kabinet Balkenende was deze nieuwe situatie kennelijk ontgaan en had 's lands verdediging opnieuw bezuinigingen opgelegd.
 
Helaas blijkt ook hier weer dat:

• De aerdt der Hollanders is soodanigh, gelijck U.Ed. mede ten beste bekend is, dat als haer de noodt en de periculen niet seer claer voor oghen comen, sij geenszins gedisponeert connen werden om naer behooren te vigileeren voor haar eijgen securiteijt.