Majoor Mulder C-22 Dep.Bat.

22 Depot-Bataljon.
Commandant.
----------------------------
Gevechtsberichten.
---------------------------

Vrijdag 10 Mei 1940 te ca. 6.00 opdracht ontvangen van C.-II Depot Infanterie :

Afsluiten van de toegangswegen naar de stad bij de spoorwegovergangen aan den Morschweg, Haagweg, Hoogen Morschweg en Lagen Morschweg ;
De brug van de Haagsche Schouw, waarover de verbinding den Haag - Amsterdam gaat, in ons bezit te brengen. De brug was door Duitschers bezet.

Uitvoering: Tegen luchtgevaar werd op het dak van de Infanterie een zware mitrailleur geplaatst onder S.M.I. Mabelis.
Naargelang de troepen gereed waren, werden te ca. 6.30 uitgezonden:

Lt. H. Thomasson met 1 sectie van 6-22 Dep.Bat. naar den Spoorwegovergang van den Lagen Morschweg:
Lt. H. Ras met één sectie van 6-22 Dep.Bat. en één zware mitrailleur ter bewaking van Spoorwegovergang Morschweg en brug bij Haagweg;
Lt. H. Engelman met één sectie naar spoorwegovergang Hoogen Morschweg;
de Kapitein Quack met een deel der Compagnie langs de Haagweg naar Haagsche Schouw:
De S.M.I. Bruil met een sectie kaderopleiding langs Lagen Morschweg naar Haagsche Schouw;
een sectie onder Lt. H. Roessel naar Stafkwartier Westfront.

De Kapitein de Molenaar werd belast met het commando in de kazerne.
Na korten tijd kreeg ik bericht van S.M.I. Bruil: "Kan niet verder, heb versterking noodig". De Vaandrig Zwanenburg met één Sectie ter versterking gezonden, terwijl ik per fiets mij vast naar den S.M.I. begaf om poolshoogte te nemen. Ik vond hem met zijn volledige sectie liggend bij het Kruispunt van den Lagen Morschweg en den grooten verkeersweg Den Haag - Amsterdam. Hij bleek geen vijand gezien en geen schot ontvangen te hebben. Al spoedig kwam vaandrig Zwanenburg, die opdracht kreeg op en links naast de weg de Haagsche Schouw aan te vallen, terwijl ik den S.M.I. Bruil gelastte rechts van den weg naar de Begraafplaats Rhijnhof voorwaarts te gaan en zoo gedekt de Haagsche Schouw te naderen.
Daarop reed ik terug naar de kazerne, gaf onderweg den Luitenant H. Engelman en den Kapitein van Boecop opdracht zich naar den Haagschen Schouw te begeven resp. langs den Hoogen en Lagen Morschweg. De sectiën onder Luitenant K. Hylarices en Vaandrig Kallenborn moesten over den Haagweg den Haagschen Schouw aanvallen, daar mij bleek, dat de Kapitein Quack zijn opdracht niet juist had uitgevoerd, doch langs den Hoogen Morschweg voorwaarts ging.
Door een gesprek met burgers kreeg ik den indruk, dat de Duitsche bezetting van den Schouw auto's dicht lieten naderen en ze dan als versperring gebruikten. Daarvan besloot ik gebruik te maken. De A.O.I. de Jager ging ca. 7.30 op mijn last met enige manschappen, korporaals en onderofficieren in een vrachtauto langs de Haagweg voorwaarts. Na nog eenige bevelen gegeven te hebben volgde ik met een ordonnans op de fiets, waarbij wij onderweg door vliegtuigen even werden beschoten. Op ca. 300 meter van de brug trof ik de groep de Jager gedekt links langs den Haagweg. Tevens vonden wij daar eenige artilleristen mat den A.O. de Vries van de Remonteafdeeling van 3-4-II Depot B.A., die zich bij de groep aansloten. Daar nog steeds geen schot viel en ik bij het café aan den Haagsche Schouw burgers zag staan, stak ik naar rechts over en ging met eenige snellen sprongen naar voren.

Ongeveer 80 m. van den Haagschen Schouw stonden op zij van een huis een burger en een artillerist. Zij deelden mij mede, dat ik achter het huis een Duitscher kon zien op de brug. Daar gelukte het mij met den karabijn van den artillerist met twee schoten één te dooden en de tweede door de helm aan het hoofd te verwonden. weer met een snellen loop had ik het geluk den oprit van den Schouw te bereiken. De sergeant Lovink voegde zich bij mij. Tegelijk schoten wij op den derden Duitscher die gedood werd, waarop de rest der bezetting zich overgaf. Resultaat: de brug vrij te ca. 8.00 en van den vijand twee dooden, één gewonde en twee gevangen. Tevens vonden wij twee mitrailleurs.
Onderwijl was de linkergroep onder vij. mitrailleurvuur gekomen en op Adj. de Jager en korp. de Leeuw na gedood. De twee voegden zich bij mij. Gesneuveld waren, voor zoover ik kon nagaan, de A.O de Vries, mijn ordonnans Velders, een wachtmeester en twee artilleristen. Toen ik mij voorzichtig op de brug begaf, kreeg ik vuur uit de richting Morschweg, vermoedelijk van eigen troepen van den Kapitein van Boecop. Door burgers gewaarschuwd namen de A.O.I. de Jager en Korp. de Leeuw een uitkijkpost in, in een kamer aan de achterzijde van het café, van waaruit een groot deel van het voorterrein was te overzien.

Wij besloten de mitrailleur, die goed gedekt op den Valkenburgschenweg zat en den Haag onder vuur had, waardoor nadering van daar hoogst gevaarlijk was, tot zwijgen te brengen. Uit het café werd door de Jager en mij een sprong dwars over den Valkenburgschenweg gedaan naar een steenhoop. Vandaar werd de commandant Leutnant Grissel en een soldaat getroffen, waarop de verdere bediening in het terrein verdween. Door welgericht vuur werd boven uit het café verder het voorterrein bij het genoemde boerderijencomplex in bedwang gehouden aan de oostzijde. Weer voorwaarts gaan was ons niet mogelijk, daar de vijand een boerderijencomplex links vooraan van den Valkenburgschenweg sterk bezette, nu op zijn hoede was en elke gewaagde onderneming afstrafte.

De tamboer Jansen J.G. werd gedood bij een poging om geweren en munitie van de gesneuvelden te halen en ook viel de Heer G.J. Wickevoort Crommelin. De inmiddels gearriveerde sectiën van den Luitenant Hylarides en de Vaandrig Kallenborn kregen opdracht links van den Haagweg langs het klooster het bezette complex aan den Valkenburgschenweg omvattend van het Zuiden aan te vallen. Beide commandanten werden al spoedig gewond door vuur, dat van de westzijde van een boerderijencomplex kwam. Weldra kwam de Commandant II Depot Infanterie, de Overste Sieperda, over de brug bij ons. De troepen, die onder de kapiteins Quack en v. Boecop op de Hoogen en Lagen Morschweg lagen, kregen de opdracht aan de rechterzijde van den Rijn voorwaarts te gaan, teneinde den vijand op den Valkenburgschenweg in de flank aan te tasten.

Overste Sieperda nam verder de leiding in handen: Het 10e en 15e Depot-Bataljon werd aangetrokken en de Sergt. v.d. Schoor wist door het door ons in bedwang gehouden terrein de voordeur van het bezette boerderijencomplex te bereiken. Door beleidvol en stoutmoedig optreden slaagde hij erin de Duitsche soldaten tot overgave te dwingen, doordat hij van de zolder af er eenige neerschoot en een gevonden Duitsche handgranaat tusschen hen wierp. Er gaven zich negen man over, bovendien vonden wij in de schuur zes zwaar gewonden bij elkaar, terwijl in de omgeving nog tenminste vijf dooden lagen. Bovendien maakten wij zeer veel materiaal en wapenen buit. Op last van C.-II Depot Infanterie heb ik nog een verkenning gedaan O. punt langs den Rijn tot den landweg ca. 500 m. Z. van de Groene Steeg, waarbij bleek, dat het terrein van de Steenfabriek tot den Landweg voortdurend onder vuur lag van automatische wapenen links van den Rijn.

Te ca. 17.00 kreeg ik van den Commandant II Depot Infanterie de last het commando over te nemen van w.n. Commandant van II-1R.I. met de opdracht den vijand te verdrijven, die volgens de berichten ageerde in het boschterrein 500 m. W. van Maaldrift, aan den weg Haagsche Schouw - Wassenaar. Deze opdracht was uitgevoerd 24.00, waarbij bleek, dat de vijand aan de N.W. rand van Maaldrift zat. Er werden gevangen genomen drie onderofficieren vliegeniers, twee schutters, twee zwaargewonden en verder vonden wij twee lijken. Onder het buitgemaakte materiaal bevonden zich o.m. seintoestellen en mortiergranaten, alles op een wagentje, dat uit een neergeschoten vliegtuig gekomen was. Tevens vonden wij twaalf motoren terug, die door de Duitschers buitgemaakt waren op 1-R.H.M. Een uitvoeriger verslag van de opdracht is door mij gezonden aan C.-1-R.H.M.

Zaterdag 11 mei te 11.00 kwam de commandant II-1R.I., die ziek geweest was (1*) zich melden, waarop ik van het commando ontheven werd en mij weer bij C.-II Depot Infanterie voegde. Mijn bataljon was toen onder commando deels van den Majoor v. Weenen deels van Majoor Alofs resp. C.-15e Depot Bataljon en C.-10e Depot Bataljon. Tegen den avond werd ik belast met het waarnemend commando van het II Depot Infanterie te Leiden.

Te ongeveer 23.00 kwam een bericht binnen van den commandant van de troepen bij het Pesthuis, waarin hij meedeelde, dat hem telefonisch gemeld was, dat bij Leiderdorp parachutisten waren geland. Het bericht zou van de politie afkomstig zijn. Toen wij terug belden bleek het bericht valsch.

Zondag 12 Mei ca. 2.30 tot 5.00 heb ik verkenning uitgevoerd in het terrein westelijk van het Pesthuis waar een soldaat volgens zijn verklaring parachutisten had zien dalen ca. 50 á 60 man. De man moet hebben gedroomd of heeft hallucinaties gehad. Om 6.00 werd mij opgedragen door C.-Depot Infanterie met alle beschikbare menschen, dit waren er 65 een afsluitende keten te vormen ten N.O. van Valkenburg. Bovendien kreeg ik ter beschikking een sectie van het 10e Depot Bataljon onder Luitenant v. Ooijen. Deze sectie werd na verkenning onder Overste Sieperda toegevoegd voor dekking aan den Kapitein Maris van K.R.A., die met zijn troep, waarbij één stuk van 7-veld en zware mitrailleurs, een opstelling had ingenomen nabij het viaduct Groene Steeg - Groote Verkeersweg. In het dorp was de Kapitein Tonnet van de instructiebatterij 7-veld. Hij werd onder mijn commando gesteld, waardoor ik beschikte over twee stukken 7 veld, 6 zware mitrailleurs van 9R.I. en één zware mitrailleur van het 22e Depot-Bataljon. Lichte mitrailleurs waren er niet. Er werd de volgende opstelling ingenomen:(2*)

50 m. O. van de brug op de Zandlaan, N. van Valkenburg twee groepen onder den Res. 1e Luit. v.d. Brugge, rechts aangeleund aan een compagnie van 4R.I., die de brug bezette;
de zw, mitrailleurs links en rechts van den weg Rijnsburg - Valkenburg; Z. van Rijnsburg:
tusschen a. en b. nog een groep onder den Res. 1e Luitenant Rodermond:
één groep tusschen zw. mitrailleurs en den Leidschen weg:
twee groepen van de instructiebatterij en twee groepen van 22e Depot-Bataljon langs den Leidschenweg van Rijnsburg naar het Zuiden toto ca. 400 m. van de Groen Steen.

Voor de verpleging werd gezorgd door Kapt. Tonnet.

Maandag 13 mei werden twee zw. mitrailleurs verplaatst naar den Leidschenweg ca. 100 m. van den handwijzer. De tegenstander ontdekte klaarblijkelijk deze verandering en schoot met zw. mitrailleurs zonder ander resultaat, dan dat wij de plaats van zijn mitrailleur ontdekten.
Aan C-4R.I. , den eenige van wien ik in die dagen eenige berichten doorkreeg, verzocht ik toestemming met de twee stukken 7-veld het z.g. burgemeestershuis in Valkenburg onder vuur te mogen nemen, waar toen een uitkijkpost en commandopost van de Duitschers gevestigd was, terwijl in het huis en de omgeving ook mitrailleurs stonden opgesteld. (*3) Tegen ca. 16.00 werd een direct vuur geopend - onze zw. mitrailleurs vuurden mee,- dat zeer goed lag. Echter kregen wij na een twaalftal schoten order van C.-III Divisie, dat het vuren gestaakt moest worden, omdat eigen troepen gehinderd werden.

Dit laatste moet een vergissing geweest zijn, want zonder eenigen twijfel hebben wij kunnen waarnemen, dat in de buurt van het burgemeestershuis nimmer eigen troepen waren. Het burgemeestershuis ligt aan het eind van het korte wegje, dat van Valkenburg naar het Oosten loopt onder pa. van Pannenbakkerij. Korte tijd daarna moesten de zw.mitr, van 9R.I. zich bij hun regiment voegen, waardoor wij nog maar één zw. mitraileur over hielden. In den nacht heeft S.M.I. Mabelis toen een lichte mitrailleur uit het voorterrein gehaald, die er vrijdagmorgen door aanvallende troepen was achtergelaten. Deze mitrailleur werd schietklaar gemaakt, alsmede een tweede, die nog gevonden werd, waardoor onze vuurkracht weer iets werd verhoogd. Al de dagen, die wij in Rijnsburg hebben doorgebracht, ontvingen wij vooral tegen den avond en in den nacht vuur uit Valkenburg, dat echter geen levende doelen trof.

In den nacht van Zondag op Maandag ontvluchtte uit de Duitsche krijgsgevangenschap de Res. 1e Luit. v. Gunsteren die zich bij mijn posten meldde en door mij werd doorgezonden naar C.-4R.I. In den nacht van 13 op 14 Mei kwam nog een gewonde uit het voorterrein terug, die daar van 10 Mei af gelegen had en waarvan was gezegd, dat hij was gesneuveld. Bovendien ontvluchtte toen uit Valkenburg een meisje Leni Jansen en een korporaal E. Dreme van 4R.I.. Beiden waren gewond.

14 Mei, tusschen ca. 8.00 en 9.00 vond een uittocht plaats van burgers uit Valkenburg naar Katwijk. In dien tijd werd er niet gevuurd. Tegen 12.00 kwam een Kapitein van den Staf van de IIIe Divisie (naam ontschoten) om zich op de hoogte te stellen van onze opstellingen, terwijl eenige uren later nog de overste Stürm kwam met hetzelfde doel. De Kapitein Tonnet deelde mij tegen den avond het bericht van de overgave mede, wat ik niet aannam, daar evenals de vorige dagen, noch de Groep Leiden, noch de IIIe Divisie (4*), noch het eerste Legerkorps mij eenige tijding deed toekomen. Al die dagen heb ik in Rijnsburg practisch geheel zelfstandig moeten handelen. De C-II depot Infanterie bevestigde mij echter het bericht, waarop ik mijn troepen heb verzameld, de wapens en munitie overgaf aan Kapt. Tonnet, die in Rijnsburg bleef en mij weer bij C.II Depot Infanterie te Leiden voegde.

Leiden, 22 Mei 1940,

De Commandant van het 22e Depot-Bataljon,
De Reserve-Majoor,
w.g. H. Mulder.